Posts

Image
  तुम्ही कधी उघडी प्लास्टिक टोपली म्हणजे बास्केट किंवा कुलुपबंद, सील केलेलं दानपत्र घेऊन लोकांमध्ये, गर्दीत जाऊन रक्कम गोळा केली आहे का? अशी कामे मी स्वतः अनेकदा करत आलो आहे. या दोन्ही प्रकारांत नंतर गोळा केलेली नाणी, नोटा आणि मूल्यवान ऐवज यांची मोजदाद करावी लागते. गोळा झालेलूया रकमेची आणि ऐवजांची रीतसर नोंद करून त्यावर सह्या आणि शिक्का लावून ते नंतर मुख्य आयोजकांकडे सोपवावे लागते. एकदा रक्कम आणि कागदपत्रे संबंधितांकडे सोपवल्यानंतर तुमची जबाबदारी संपते आणि ती जबाबदारी दुसऱ्या व्यक्तीकडे किंवा त्या संस्थेच्या विश्वस्तांकडे जाते. कधीकधी देवळांत उपासनाविधीदरम्यान दानपात्र घेऊन भाविकांमध्ये फिरून दान गोळा करावे लागते. आता सवयीने अशावेळी कसे वागावे, कुणापुढे दानपत्र न्यावे याचे ज्ञान प्राप्त झाले आहे. दानपत्र सभोवताली फिरत असताना एखाद्याची झाकलेली मूठ पाहून, एखादी व्यक्ती खिशांत किंवा पर्समध्ये हात घालताना पाहिल्यानंतरच तिकडे त्या दिशेने दानपत्र नेले जाते. एखादी व्यक्ती पॅन्टच्या आणि शर्टच्या खिशांत चाचपडून नंतर शांत बसते. एखादी व्यक्ती मात्र अगदी स्थितप्रज्ञपणे बसून राहिली असली...
Image
  दोनशेचौदा वर्षांपूर्वी अमेरिकेतून दोन स्वतंत्र जहाजांनी काही प्रवाशी भारताच्या दिशेने एका आगळ्यावेगळ्या कामगिरीवर निघाले होते. गॉर्डन हॉल, सॅम्युएल नॉट आणि त्यांच्या पत्नी रॉक्सना नॉट ११ फेब्रुवारी १८१३ रोजी मुंबई बंदरात पोहोचले आणि १२ तारखेला ते किनाऱ्यावर उतरले. सॅम्युएल न्यूवेल ७ मार्च १८१४ रोजी मुंबईत त्यांना सामिल झाले. या मिशनरींच्या आगमनाने भारतात एका नव्या पर्वाची सुरुवात झाली. या मिशनरींनी देशात आधुनिक शैक्षणिक, सामाजिक आणि वैचारीक क्रांतीची मुहूर्तमेढ रोवली गेली. स्त्री-पुरुष असा लिंगभेद न करता, जात-धर्म म्हणजे उच्च जाती, शूद्र, अतिशूद्र किंवा अस्पृश्य असा विचार न करता शिक्षणाची कवाडे भारताच्या इतिहासात पहिल्यांदाच सर्वांना उघडी केली होती आणि अशाप्रकारे आधुनिक सार्वत्रिक शिक्षणपद्धतीचा पाया रचला केला. आजही गॉर्डन हॉल हे नाव तसे फारसे परिचित नाही. आधुनिक भारताच्या जडणघडणीत महत्त्वाचे योगदान असणाऱ्या गॉर्डन हॉल या महान व्यक्तीची इतिहास संशोधकांनी मुळी दखलच घेतलेली नाही. बुधवार ८ एप्रिल रोजी गॉर्डन हॉल यांची जयंती आहे. जडसन आणि सॅम्युएल न्यूवेल हे ९ फेब्रुवारी १८१...
Image
  साधारणतः १९८२चा काळ. गोव्यात पणजीतल्या The Navhind Times (‘नवहिंद टाइम्स’) चा ‘कॅम्पस रिपोर्टर’ म्हणून मी नुकतीच सुरुवात केली होती. पणजीतले धेम्पे आर्टस् आणि सायन्स कॉलेज, डेम्पो कॉमर्स कॉलेज, बांबोळीचे गोवा मेडिकल कॉलेज, फार्मागुडीचे सरकारी गोवा इंजिनियरिंग कॉलेज, मडगावचे दामोदर कॉमर्स कॉलेज, म्हापशाचे डीएमसी आणि वॉस्कोचे एमईएस कॉलेज, अशी काही मोजकीच पदवी आणि व्यावसायिक महाविद्यालये तेव्हा गोव्यात होती. आठवड्यातून या प्रत्येक महाविद्यालयात जाऊन गरजेनुसार तेथील प्राचार्यांना, काही शिक्षकांना, विद्यार्थ्यांना, विद्यार्थी आणि शिक्षक संघटनांच्या नेत्यांना भेटून शिक्षणक्षेत्रातील बातम्या दररोज किंवा ‘कॅम्पस रिपोर्टर’ या प्रत्येक सोमवारी प्रसिद्ध होणाऱ्या साप्ताहिक सदरात द्यायच्या, हा माझा नेहमीचा शिरस्ता होता. त्याशिवाय नोकरी करत असतानाच मी एम.ए.च्या तत्त्वज्ञान विषयाचा विद्यार्थी म्हणून नियमितपणे लेक्चर्सला हजर राहत असे. त्या वेळी मुंबई विद्यापिठाचे पदव्युत्तर केंद्र पणजीतल्या १८वा जून रोडवरील सुशिला बिल्डिंगमध्ये होते. गोवा विद्यापीठाची स्थापना होण्यास अजून अवकाश होता. या पोस्ट-ग्र...